Soğuk havaların etkisiyle birlikte pek çok kişi yılın özellikle kış aylarında daha sık hastalandığını fark eder. Üst solunum yolu enfeksiyonları, grip, nezle gibi rahatsızlıklar bu dönemde artış gösterir. Peki bunun nedeni sadece havaların soğuması mıdır, yoksa bağışıklık sisteminin mevsimsel olarak zayıflaması da söz konusu mudur?

Bu yazıda, bağışıklık sisteminin kış aylarında neden daha hassas hale geldiğini, bu dönemde hangi vitamin ve minerallerin daha kritik rol oynadığını ve bilimsel olarak etkisi kanıtlanmış desteklerin nasıl kullanılabileceğini inceliyoruz.

Kış Aylarında Bağışıklık Neden Zayıflar?

Kış mevsimi, bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen birçok çevresel ve fizyolojik faktörü beraberinde getirir. Bunların başında şunlar yer alır:

• Güneş ışığı azalır → D vitamini düşer
  Gün ışığı süresinin azalması, ciltte D vitamini üretimini sınırlar. Oysa D vitamini, bağışıklık sisteminde görev alan T hücrelerinin aktivasyonu için gereklidir (Aranow, 2011).
• Kapalı ortamda daha fazla zaman geçirilir
  Bu durum, enfeksiyon riskini artırırken doğal bağışıklık uyarılarını azaltır.
• Uyku düzeni bozulur, stres artar
  Mevsimsel duygudurum bozuklukları ve düşük enerji seviyesi bağışıklık üzerinde baskı oluşturabilir.
• Beslenme çeşitliliği azalır
  Taze meyve ve sebze tüketimi düşer, antioksidan alımı azalır.

Hangi Vitamin ve Mineraller Daha Kritik?

Kış aylarında bağışıklık desteği için ön plana çıkan temel mikrobesinler şunlardır:

• D Vitamini: Bağışıklık hücrelerinin aktivasyonu, antimikrobiyal protein sentezi ve inflamasyon kontrolünde rol oynar (Martineau et al., 2017).
• C Vitamini: Antioksidan etkisiyle serbest radikalleri nötralize eder, enfeksiyon süresini ve şiddetini azaltabilir.
• Çinko: Bağışıklık hücresi gelişiminde görev alır. Eksikliğinde enfeksiyon riski artar.
• Sambucus Nigra (Kara Mürver): Üst solunum yolu enfeksiyonlarında virüs çoğalmasını baskılayabilir. Yapılan randomize kontrollü çalışmalarda semptom süresini kısalttığı gösterilmiştir (Tiralongo et al., 2016).
• Propolis: Doğal bir antimikrobiyal ve antioksidandır. Özellikle çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarını önleyici etkisiyle öne çıkmaktadır.

Takviye Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Kış dönemi için alınacak bağışıklık desteklerinde aşağıdaki kombinasyonlar fayda sağlayabilir:

• C vitamini + çinko + D vitamini kombinasyonları
  • Propolis + kara mürver + C vitamini içeren formüller
  • Çocuklar için düşük dozlu ve şurup formundaki destekler
  • Lipozomal ya da effervesan formlar → biyoyararlanımı artırmak için

Sonuç

Bağışıklık sisteminin kış aylarında daha hassas hale gelmesi, hastalıklara karşı duyarlılığı artırır. Bu dönemde düzenli uyku, dengeli beslenme ve stres yönetimi kadar, bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş takviye edici mikrobesinlerin doğru şekilde kullanımı da büyük önem taşır. Özellikle D vitamini, C vitamini, çinko, kara mürver ve propolis gibi bileşenler kış döneminde bağışıklık desteğinde öne çıkar.

Kaynakça

• Aranow, C. (2011). Vitamin D and the immune system. Journal of Investigative Medicine, 59(6), 881–886.
  • Martineau, A. R., et al. (2017). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ, 356, i6583.
  • Tiralongo, E., et al. (2016). Elderberry supplementation reduces cold duration and symptoms in air travelers: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Nutrients, 8(4), 182.
  • Calder, P. C. (2020). Nutrition, immunity and COVID-19. BMJ Nutrition, Prevention & Health, 3(1), 74–92.