D vitamini, bağışıklık sistemi, kemik sağlığı, kas fonksiyonları ve hormon dengesi üzerinde önemli etkilere sahip yağda çözünen bir vitamindir. Vücutta sentezlenebilmesine rağmen, özellikle güneş ışığına yeterince maruz kalınmayan dönemlerde veya bölgelerde dışarıdan takviye yoluyla alınması gerekebilir. Ancak D vitamini takviyelerinden maksimum fayda sağlanabilmesi için hangi saatlerde ve ne şekilde alınması gerektiği konusu oldukça önemlidir.

D Vitamini Emilimi Neye Bağlıdır?

D vitamini yağda çözünen bir vitamindir. Emilimi, sindirim sistemi yoluyla gerçekleştiği için mide-bağırsak sisteminin çalışma koşullarından doğrudan etkilenir. Araştırmalar, D vitamininin emiliminin özellikle yağ içeren öğünlerle birlikte alındığında anlamlı şekilde arttığını ortaya koymuştur. Aç karna alınan D vitamini takviyelerinde emilim oranı düşük kalabilir.

Heaney ve arkadaşları tarafından yapılan bir çalışmada, D vitamini takviyesinin yüksek yağ içeren bir öğünle birlikte alındığında emilim oranının kayda değer şekilde arttığı gösterilmiştir (Heaney et al., 2003). Aynı şekilde Mulligan ve Licata’nın yürüttüğü bir çalışmada da bireylerin D vitamini takviyelerini en büyük öğünle birlikte almalarının serum 25(OH)D düzeylerini %50’ye kadar daha fazla artırdığı tespit edilmiştir (Mulligan & Licata, 2010).

Sabah mı, Akşam mı?

D vitamini alımıyla ilgili bir diğer önemli nokta ise günün hangi saatlerinde alınmasının daha uygun olduğudur. D vitamini, melatonin metabolizması ile dolaylı ilişkilidir. Akşam saatlerinde yüksek doz D vitamini alımının bazı bireylerde melatonin üretimini baskılayabileceği ve bu durumun uyku düzenini olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir.

Pechlivanis ve arkadaşları, biyolojik ritimle ilişkili hormonların D vitamini metabolizmasını etkileyebileceğini ve sabah saatlerinde alınan D vitamininin bu açıdan daha uygun olabileceğini öne sürmektedir (Pechlivanis et al., 2014). Bu nedenle, özellikle uyku sorunu yaşayan bireylerde D vitamini alımının sabah ya da öğle saatlerinde yapılması önerilmektedir.

D Vitamini Nasıl Kullanılmalı?

D vitamini takviyesi kullanırken aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi önerilir:

• Yağda çözünen bir vitamin olduğu için tok karna, özellikle yağ içeren bir öğünle birlikte alınmalıdır.
  • Sabah veya öğle saatlerinde alınması emilim ve biyolojik ritim açısından daha uygundur.
  • Tercihen her gün aynı saatlerde, düzenli olarak alınmalıdır.
  • Fazla dozda alınmamalı; yüksek dozlarda uzun süreli kullanım toksisiteye neden olabilir.
  • Sağlık uzmanı önerisi olmadan yüksek dozda kullanılmamalıdır.

Sonuç

D vitamini takviyesi, vücutta biyoyararlanımı yüksek olacak şekilde kullanılmalıdır. Araştırmalar, bu vitaminin yağlı bir öğünle birlikte, tercihen sabah ya da öğle saatlerinde alınmasının emilimini artırdığını ve biyolojik ritim açısından daha uygun olduğunu göstermektedir. Bu nedenle D vitamini takviyesi kullanırken yalnızca içeriğine değil, kullanım zamanına da dikkat edilmesi, etkili ve güvenli sonuçlar açısından büyük önem taşır.

Kaynakça

• Heaney, R. P., et al. (2003). Vitamin D3 absorption and meal composition. Journal of Bone and Mineral Research, 18(6), 1026–1030.
  • Mulligan, G. B., & Licata, A. (2010). Taking vitamin D with the largest meal improves absorption. Journal of Bone and Mineral Research, 25(4), 928–930.
  • Pechlivanis, I., et al. (2014). Chronobiology and Vitamin D: A review. International Journal of Endocrinology, Article ID 624861.
  • NIH Office of Dietary Supplements. (2020). Vitamin D – Fact Sheet for Health Professionals. Retrieved from https://ods.od.nih.gov/